Eigen risico zorgverzekering: hoe werkt het?
Het eigen risico bepaalt hoeveel je mogelijk zelf betaalt wanneer je zorg nodig hebt. Ontdek welke behandelingen meetellen, hoe het verplichte en vrijwillige eigen risico werken en waarop je moet letten bij het kiezen van een zorgverzekering.
Wat is het eigen risico van de zorgverzekering?
Het eigen risico is het bedrag dat je als verzekerde van achttien jaar of ouder zelf betaalt voor bepaalde zorg uit het basispakket. Pas nadat je het eigen risico hebt gebruikt, vergoedt de zorgverzekeraar de daaropvolgende verzekerde kosten waarvoor het eigen risico geldt.
Het eigen risico geldt per persoon en per kalenderjaar. Wanneer je weinig zorg nodig hebt, hoef je het bedrag mogelijk niet volledig te betalen. Gebruik je gedurende het jaar veel zorg die onder het eigen risico valt, dan kun je het volledige bedrag verschuldigd zijn.
Het eigen risico is iets anders dan je zorgpremie. De premie betaal je om verzekerd te zijn. Het eigen risico betaal je alleen wanneer je zorg gebruikt waarvoor deze regeling geldt.
Waarom bestaat het eigen risico?
De overheid gebruikt het eigen risico om een deel van de zorgkosten rechtstreeks bij verzekerden te leggen. Daardoor wordt een deel van de kosten niet via de algemene zorgpremies betaald.
Het idee is daarnaast dat verzekerden zich bewuster worden van de kosten van zorg. Dit betekent niet dat je noodzakelijke behandelingen moet uitstellen. Bij twijfel over klachten of behandelingen is overleg met een zorgverlener belangrijker dan het vermijden van eigen risico.
Hoe hoog is het verplichte eigen risico?
De overheid stelt jaarlijks het verplichte eigen risico vast. Voor 2027 is een verhoging aangekondigd.
Verplicht eigen risico
Dit bedrag geldt voor volwassenen van achttien jaar en ouder die zorg gebruiken waarvoor het eigen risico van toepassing is.
Verplicht eigen risico
Volgens de begrotingsplannen stijgt het verplichte eigen risico naar € 400. De definitieve regelgeving blijft leidend.
Maximaal extra
Je kunt vrijwillig een hoger eigen risico kiezen. Daar staat doorgaans korting op de basispremie tegenover.
Een eigen risico van € 400 betekent niet dat iedereen automatisch € 400 betaalt. Je betaalt alleen voor zorgkosten waarvoor het eigen risico daadwerkelijk geldt.
Wanneer betaal je wel of geen eigen risico?
Niet iedere medische behandeling heeft dezelfde gevolgen voor je eigen risico. De onderstaande voorbeelden helpen om de verschillen te begrijpen.
Zorg die vaak meetelt
- Behandelingen in het ziekenhuis
- Medisch-specialistische zorg
- Veel voorgeschreven geneesmiddelen
- Bloedonderzoek bij een extern laboratorium
- Veel vormen van geneeskundige ggz
- Bepaalde medische hulpmiddelen
Of kosten meetellen hangt af van het soort zorg, de vergoeding en eventuele uitzonderingen.
Zorg die is uitgezonderd
- Reguliere huisartsenzorg
- Zorg op de huisartsenpost
- Verloskundige zorg
- Kraamzorg
- Wijkverpleging
- Zorg voor kinderen tot 18 jaar
- Bepaalde ketenzorg en preventieve zorg
Let op: bij sommige uitgezonderde zorg kan wel een wettelijke eigen bijdrage gelden.
Een verwijzing van de huisarts betekent niet automatisch gratis zorg
De huisarts zelf valt niet onder het verplichte eigen risico. Maar wanneer de huisarts bloedonderzoek, medicijnen of een onderzoek in het ziekenhuis aanvraagt, kunnen die kosten wel meetellen.
Vrijwillig een hoger eigen risico kiezen
Naast het verplichte eigen risico kun je bij je zorgverzekeraar kiezen voor een vrijwillige verhoging. Dit kan doorgaans met € 100, € 200, € 300, € 400 of € 500.
Wanneer je hiervoor kiest, ontvang je normaal gesproken korting op de premie van je basisverzekering. Hoeveel korting je krijgt, verschilt per verzekeraar en polis.
In ruil daarvoor loop je meer financieel risico. Gebruik je onverwacht veel zorg, dan moet je mogelijk een groter bedrag zelf betalen voordat je verzekeraar de betreffende zorgkosten vergoedt.
Voor wie kan dit interessant zijn?
Een vrijwillige verhoging kan aantrekkelijk zijn wanneer je weinig zorg verwacht te gebruiken en voldoende financiële reserves hebt om een onverwachte rekening op te vangen.
Het blijft echter een persoonlijke keuze. Ook wie doorgaans gezond is, kan onverwacht zorg nodig hebben. De korting moet dus worden afgewogen tegen het extra risico.
Wanneer kun je beter voorzichtig zijn?
Verwacht je medische behandelingen, gebruik je regelmatig zorg waarvoor het eigen risico geldt of heb je weinig spaargeld beschikbaar? Dan kan een hoger eigen risico financieel ongunstig uitpakken.
Kies niet alleen voor de laagste maandpremie. Vergelijk de mogelijke totale kosten over een volledig kalenderjaar.
Wat betekent een hoger eigen risico in euro’s?
Met concrete voorbeelden zie je hoe de hoogte van je zorgkosten invloed heeft op het voordeel van een lagere premie.
Je gebruikt weinig zorg
Je hebt in 2027 geen zorgkosten die onder het eigen risico vallen.
Wanneer je vrijwillig hebt verhoogd, profiteer je in dit scenario van de premiekorting zonder dat je extra eigen risico hoeft te betalen.
Je gebruikt beperkte zorg
Je ontvangt voor € 250 aan verzekerde zorg die onder het eigen risico valt.
Bij zowel een verplicht eigen risico van € 400 als een hogere vrijwillige variant betaal je in dit voorbeeld dezelfde € 250.
Je gebruikt veel zorg
Je maakt voor € 1.500 aan verzekerde zorgkosten die volledig meetellen voor het eigen risico.
Bij € 400 verplicht en € 500 vrijwillig eigen risico betaal je in dit scenario € 500 extra. Trek daar de ontvangen premiekorting vanaf.
Deze voorbeelden gebruiken het aangekondigde verplichte eigen risico van € 400 voor 2027. Het zijn vereenvoudigde berekeningen zonder eigen bijdragen, niet-vergoede zorg of specifieke polisvoorwaarden.
Wat is het verschil tussen eigen risico en eigen bijdrage?
Het eigen risico en de eigen bijdrage worden vaak met elkaar verward. Toch gaat het om twee verschillende regelingen.
Het eigen risico is een bedrag dat je per kalenderjaar betaalt voor bepaalde zorg uit de basisverzekering. Wanneer het eigen risico volledig is gebruikt, hoeft voor volgende verzekerde zorg die daaronder valt geen extra eigen risico meer te worden betaald.
Een wettelijke eigen bijdrage is een bedrag dat je voor specifieke zorg of hulpmiddelen zelf betaalt. Deze bijdrage kan ook verschuldigd zijn wanneer je jouw eigen risico al volledig hebt gebruikt.
Voor sommige behandelingen of hulpmiddelen geldt zowel een eigen bijdrage als het eigen risico. Eerst wordt dan de eigen bijdrage verwerkt, waarna het resterende verzekerde bedrag onder het eigen risico kan vallen.
Voorbeeld: medicijnen en hulpmiddelen
Bij bepaalde geneesmiddelen kan een wettelijke eigen bijdrage gelden. Ook kunnen kosten meetellen voor het eigen risico wanneer de medicijnen vanuit de basisverzekering worden vergoed.
Welke regeling precies geldt, hangt af van het middel, de vergoeding en de actuele wettelijke voorwaarden.
Bekijk daarom niet alleen de hoogte van je eigen risico, maar controleer ook mogelijke eigen bijdragen.
Wanneer begint het eigen risico opnieuw?
Het eigen risico geldt per kalenderjaar. Op 1 januari begint een nieuw verzekeringsjaar en daarmee een nieuw eigen risico.
Heb je in december je volledige eigen risico gebruikt? Dan betekent dit niet dat je in januari geen eigen risico meer hebt. De telling begint voor het nieuwe jaar opnieuw.
Bij ziekenhuisbehandelingen die over meerdere jaren lopen, kan de financiële verwerking ingewikkelder zijn. De startdatum van een behandeltraject kan bepalen aan welk verzekeringsjaar kosten worden toegerekend.
Neem bij twijfel contact op met de zorgverzekeraar of zorgaanbieder. Zij kunnen aangeven hoe de declaratie voor jouw behandeling wordt verwerkt.
Wat als je het eigen risico niet in één keer kunt betalen?
Een onverwachte ziekenhuisrekening kan financieel vervelend uitkomen. Verschillende zorgverzekeraars bieden daarom de mogelijkheid om het eigen risico gespreid te betalen.
Soms kun je vooraf afspraken maken over het betalen in termijnen. In andere gevallen kun je na ontvangst van een rekening een betalingsregeling aanvragen.
Controleer hiervoor de mogelijkheden bij jouw verzekeraar. De precieze voorwaarden verschillen per aanbieder.
Heb je een laag inkomen? Onderzoek dan ook of je recht hebt op zorgtoeslag. Daarmee kun je mogelijk een deel van je zorgverzekeringskosten opvangen.
Vragen over het eigen risico
Praktische antwoorden op vragen over kosten, medische behandelingen en vrijwillige verhoging.
Hoe hoog is het eigen risico in 2027?
Volgens de bekendgemaakte begrotingsplannen stijgt het verplichte eigen risico naar € 400. Controleer de definitieve wettelijke regeling.
Betaal ik eigen risico voor de huisarts?
Nee, voor reguliere huisartsenzorg geldt geen verplicht eigen risico. Onderzoek of medicijnen die de huisarts voorschrijft of aanvullend laboratoriumonderzoek wel meetellen.
Geldt het eigen risico voor kinderen?
Nee. Voor kinderen onder de achttien jaar geldt geen verplicht eigen risico voor de basisverzekering.
Moet ik het eigen risico altijd volledig betalen?
Nee. Je betaalt alleen voor zorg die onder het eigen risico valt, tot maximaal het voor jou geldende bedrag.
Kan ik mijn vrijwillige eigen risico aanpassen?
Normaal gesproken kun je de hoogte van het vrijwillige eigen risico aanpassen bij de jaarlijkse poliswijziging. Controleer de voorwaarden en termijnen van je verzekeraar.
Is een vrijwillig hoger eigen risico verstandig?
Dat hangt af van je verwachte zorgkosten, de aangeboden premiekorting en je financiële buffer. Een lagere premie kan samengaan met hogere onverwachte uitgaven.
Wat gebeurt er bij een ziekenhuisopname?
Ziekenhuiszorg die vanuit de basisverzekering wordt vergoed, valt doorgaans onder het eigen risico. Hoeveel je betaalt hangt af van je resterende eigen risico en de declaratie.
Begin ik ieder jaar opnieuw met het eigen risico?
Ja. Het eigen risico geldt per kalenderjaar. Bij doorlopende behandeltrajecten kunnen specifieke regels gelden voor de toerekening van kosten.
Meer inzicht in je zorgverzekering
Inhoud gecontroleerd: 20 oktober 2026. Voor het verzekeringsjaar 2027 gebruiken we de op dat moment bekendgemaakte plannen. Definitieve regelgeving en polisvoorwaarden blijven leidend.
Bronnen: Rijksoverheid , Zorginstituut Nederland en de actuele voorwaarden van de zorgverzekeraar.